woensdag 15 oktober 2014

Bisschop De Korte: 'Kerk geeft volksdevotie volop ruimte'

'Volksdevotie brengt God dichtbij', zo luidt de titel van een bijdrage in het herfstnummer van Spreek!, een vijf maal per jaar verschijnend blad van het bisdom Groningen-Leeuwarden. De editie staat in het teken van volksreligiositeit. Aan het woord komen Gerard de Korte, bisschop van Groningen-Leeuwarden, Jos van Bussel, directeur van de Vereniging Nederlandse Bedevaarten (VNB), en Peter van Zoest, drijvende kracht achter tekst- en communicatiebureau Reli-Update. "Drie heren in gesprek over het thema volksdevotie: twee uit Brabant, waar volksdevotie gemeengoed is, en een bisschop die zichzelf 'niet zo'n kaarsenbrander' noemt", aldus de inleiding van het artikel (foto (Marlies Bosch): bisschop De Korte, geflankeerd door Jos van Bussel (links) en Peter van Zoest in de kapel van het bisschopshuis in Groningen). Bisschop De Korte vindt zich de laatste jaren in devotie gegroeid. Als erekapelaan van de Orde van Malta gaat hij jaarlijks op bedevaart naar Lourdes. Oorspronkelijk had hij daar weinig affiniteit mee maar nu gaat hem het aansteken van een kaarsje bij de grot voor diverse intenties gemakkelijker af. "Ik ben niet zo'n kaarsenbrander, maar vind dat nu toch een mooi moment", zegt hij. "Het is een vorm van volksdevotie. In de katholieke cultuur hebben we natuurlijk een veelheid van devotievormen. Als theoloog vraag ik me wel af: brengt devotie de mensen dichter bij Christus of belemmert die devotie dat?" Peter van Zoest: "Ik heb de eucharistische aanbidding herontdekt. Als kind ging ik vaak mee naar het Lof, voor mij een mystiek gebeuren. Dat blijft je bij. Dat ervaar ik ook sterk bij de eucharistische aanbidding. Als Brabander ben ik opgevoed in de cultuur van kaarsjes opsteken, kapelletjes bezoeken en processies lopen." Jos van Bussel: "Ik ben in 1976 voor het eerst naar Lourdes geweest, heb daar mijn Brabantse vrouw ontmoet. Er is een baan uit voortgekomen, dus ja, voor mij is die plek heel belangrijk." Van Bussel heeft in zijn functie als VNB-directeur een directe band met mensen die op bedevaart gaan naar devotie-oorden. Peter van Zoest benadrukt dat de kerk een belangrijke rol speelt in het begeleiden van volksdevotionele praktijken. De Korte haakt daarop in: "De Rooms-katholieke Kerk geeft volop ruimte aan volksdevotie." Van Zoest: "Het appelleert aan een religieus gevoel van mensen om iets tastbaars te vereren, zoals relieken. Vroeger gingen mensen daarvoor naar de kerk, niet voor de eucharistie. Eigenlijk is de eucharistische aanbidding een vorm van reliekverering." Hij heeft ook kritiek op het beleid van de huidige kerkleiding ten aanzien van volksreligiositeit: "Veruit de meeste katholieken zie je haast nooit in de kerk. Maar ze hebben wel een sterk emotionele band met het geloof die tot uiting komt in volksdevotie. Deze mensen worden in het laatste Ad Limina-rapport van de bisschoppen 'geloofsleerlingen' genoemd. De trouwe kerkgangers worden gekoesterd als een soort 'heilige-rest-kerk'. Dat vind ik discriminerend en daar teken ik bezwaar tegen aan." Bisschop De Korte reageert hierop: "Ikzelf spreek niet graag over de heilige rest-kerk, in mijn beleving is dat zeer on-katholiek. Mensen die niet naar de kerk gaan beschouw ik als volledige leden van de kerk, tenslotte zijn ze gedoopt. … Natuurlijk hoop je dat mensen de eucharistie vieren, uiteindelijk in vriendschap met Christus gaan leven, maar als historicus weet ik dat er door de eeuwen heen altijd verschillen zijn geweest in deelname. Je hebt altijd 'religieuze virtuozen' die met geloof bezig zijn, maar er zijn ook mensen die maar af en toe naar de kerk gaan. Voor mij hoort 'de schare' er wezenlijk bij. Wij moeten oppassen dat wij niet gaan neerkijken op mensen aan de rand van de kerk."

zondag 28 september 2014

'We hebben een bevoorrechte positie'

In het september/oktobernummer van Franciscanen.nl een openhartig gesprek met Jan van den Eijnden, oud-provinciaal van de Nederlandse franciscanen. Rob Hoogenboom volgde hem hem vier maanden geleden in die functie op. Hij woont nu in het Megense minderbroedersklooster en heeft meer ruimte om zijn eigen agenda in te vullen. "Ik doe vrijwilligerswerk in Oss, bij de SP", vertelt hij. "De partij heeft een spreekuur, waar mensen kunnen komen praten over van alles: financiën, buren, uitkeringen, sociale problemen, enzovoorts. Dat is iets volslagen anders! Mensen hebben er baat bij om de samenleving en besluiten van de overheid beter te begrijpen, maar komen er uit eigen beweging niet toe. Daar proberen wij hen bij te helpen. Dan zie je ook dat er veel mensen zijn die zo veel aan hun hoofd hebben dat ze niet aan geloven of kerk toekomen. Jonge ouders die hard werken om de kost te verdienen zijn daar zo druk mee, dat er pas ruimte voor iets anders komt als de kinderen het huis uit zijn." Is 'geloven' dan een luxe? Jan van den Eijnden: "Dat zeg ik niet, maar mensen komen er pas aan toe als ze er tijd voor hebben. Ik snap dat wel. Wij moeten ons realiseren dat we als religieuzen in een bevoorrechte positie verkeren. Ons leven is omgeven met religieuze momenten, vieringen en rituelen, maar 'gewone mensen' kennen dat zo meestal niet. Die moeten veel meer moeite doen om in hun dagelijks leven vorm te geven aan het religieuze. Ik vraag me wel eens af, hoe ik het zou doen als ik geen franciscaan was." Hij verduidelijkt: "Maar we moeten mensen die hun geloofsleven laten verslonzen natuurlijk niet afschrijven en blijven zien als volwaardige gelovigen. Dat is soms niet gemakkelijk voor iemand als ik die op een heel andere manier deel uit maak van de samenleving dan zij. Ik ben nooit werkloos geweest, heb nooit huurschuld gehad of mijn belasting niet kunnen betalen. Ik ben zelfs verzekerd tegen het eigen risico bij ziektekosten, waar zoveel mensen geweldige problemen mee hebben. Ik maak nu een heel andere kant van het leven mee, in een totaal andere omgeving." Reli-Update verzorgt de eindredactie van Franciscanen.nl. De september/oktober-editie is hier te downloaden.

maandag 28 juli 2014

Drie nieuwe broeders voor Nederlandse franciscanen

De Nederlandse franciscanen krijgen er op 6 september drie nieuwe broeders bij. Tijdens een eucharistieviering in Delft ontvangen ze de franciscaanse pij ten teken dat ze opgenomen zijn in de orde van de minderbroeders. Minister provinciaal Rob Hoogenboom gaat voor in de viering, zo meldt het juli/augustusnummer van het magazine Franciscanen.nl. In september 2013 begonnen drie aspirant-franciscanen aan hun postulaatsjaar. Hans-Peter Bartels (26) en Jan ter Maat (35) in Megen en Joachim Oude Vrielink (34) in Amsterdam. Gedurende dat jaar hebben ze kennis kunnen maken met de orde. Hans-Peter Bartels is werkzaam als medewerker communicatie bij Museum Jan Cunen in Oss en volgt de lerarenopleiding Duits. Jan ter Maat is verpleegkundige in de kinder- en jeugdpsychiatrie in Ede/Oosterbeek en Joachim Oude Vrielink werkt als onderzoeker bij het Nederlands Kankerinstituut in Amsterdam. De ervaringen bij de franciscanen hebben hun het vertrouwen gegeven om een volgende stap te zetten en in te treden in de orde. Ze beginnen na de inkleding in Delft samen met twee novicen van de Duitse provincie aan hun noviciaatsjaar in Rheda-Wiedenbrück, Duitsland (Foto: De aanstaande novicen op de veranda van het provincialaat van de Nederlandse franciscanen in Utrecht. V.l.n.r.: Jan ter Maat, Joachim Oude Vrielink, Hans-Peter Bartels). Minister provinciaal Rob Hoogenboom: "Het is voor de Nederlandse franciscanen bijna twintig jaar geleden dat drie kandidaten tegelijk met hun noviciaat begonnen. Dat maakt het tot een bijzonder gebeuren. Is het een toevallige uitzondering? Is het een teken van de tijd en toont het dat in deze gematerialiseerde en geïndividualiseerde samenleving een ander en rijker leven gezocht wordt? Is het paus Franciscus die bij mensen het verlangen wekt als religieus en volgeling van Franciscus te leven? Ik beschouw het voor onze broederschap als een moment van genade. Ook voor onze kerk en samenleving is het een hoopvol teken. Ik hoop en bid dat het ook anderen op het idee kan brengen om zo’n weg te kiezen. De wereld om ons heen daagt ons uit tot een authentiek franciscaans leven. Juist in deze geseculariseerde wereld vertegenwoordigen franciscanen een grote waarde." Reli-Update verzorgt de eindredactie van Franciscanen.nl. De juli/augustus-editie is hier te downloaden.

zaterdag 19 juli 2014

Nieuw generaal bestuur Fraters CMM

De 51­-jarige Keniaanse frater Lawrence Obiko is 5 juni op het generaal kapittel van de Fraters CMM gekozen tot algemene overste. Een histori­sche gebeurtenis in de 170­-jarige geschiedenis van de congregatie: voor het eerst werd een niet­-Europeaan in deze functie gekozen. Hij wordt in het nieuwe generale bestuur terzijde gestaan door twee Indonesiërs en een Nederlan­der: de fraters Rofinus Banunaek, Benyamin Tunggu en Niek Hanckmann. "Hiermee wordt het internationale karakter van de congregatie ook op het hoogste bestuurlijk niveau tot uitdrukking gebracht", zo is te lezen in het vandaag verschenen zomernummer van het congregationele magazine Fraters CMM. Het blad ging niet lang na de verkiezing ter perse, waardoor een uitgebreide verslaglegging van het generaal kapittel nog niet mogelijk was. Om niettemin alvast iets te proeven van wat er zich twee weken lang afspeelde op het generalaat in Tilburg, de locatie waar het kapittel werd gehouden, is in deze editie een fotoreportage van de bijeenkomst opgenomen, gemaakt door Franneke Hoeks, adviseur commu­nicatie en beleid van de Zusters SCMM. De inmiddels oud­-algemene overste, frater Broer Huitema, neemt in de vaste rubriek 'Column van de algemene overste' afscheid van de lezers. Vanaf de start in 2005 van Fraters CMM, de opvolger van Ontmoetingen dat sinds 1958 het contactblad was van de congre­gatie, schreef hij in ieder nummer een column. De redactie verwelkomt de nieuwe columnist Lawrence Obiko, die vijf jaar deel uitmaakt van het team dat het blad draagt, en laat weten "groot vertrouwen te hebben in hem als nieuwe algemene overste van de Fraters CMM!". Reli-Update verzorgt de eindredactie van het kwartaalblad. Het zomernummer is als PDF te downloaden.

zaterdag 24 mei 2014

'Tijdschrift voor Verkondiging' gratis online

Met ingang van juni dit jaar wordt het Tijdschrift voor Verkondiging gratis via internet aangeboden. Dat meldt de de mei/juni-editie van het magazine Franciscanen.nl. De Nederlandse en Vlaamse franciscanen die het exegese- en preekblad uitgeven, hebben hiertoe besloten om in het digitale tijdperk op eigentijdse wijze een bijdrage te leveren aan het kerkelijk leven. Pastorale professionals en toegeruste leken kunnen voortaan de complete inhoud van het blad kosteloos downloaden. Tot het einde van de lopende jaargang (2014) zal het tijdschrift daarnaast ook nog in gedrukte vorm aan de abonnees worden toegezonden. Naast het Tijdschrift voor Verkondiging zijn er in het Nederlandse taalgebied meerdere uitgaven die handreikingen bieden voor het samenstellen van onder meer preken en overwegingen. Deze zijn echter niet gratis en er moet een abonnement op worden genomen. Ook staan op internet preekvoorbeelden en zetten sommige pastores en predikanten hun preken online. Maar dat nu een gerenommeerd preektijdschrift voor iedere zon- en/of feestdag een inleiding. op de bijbellezingen en een preekvoorbeeld gratis via internet beschikbaar stelt, is voor het Nederlands taalgebied zonder meer uniek te noemen. "Wij zijn blij dat op deze manier de kwalitatief sterke artikelen op een hedendaagse wijze voor een breed publiek toegankelijk worden", schrijven de provinciaal van de Nederlandse franciscanen, Rob Hoogenboom, en de custos van de Vlaamse franciscanen, Daniël De Rycke, in een brief aan alle abonnees van het tijdschrift. Om de overgang van papier naar digitaal soepel te laten verlopen is het blad al vanaf juni digitaal beschikbaar op www.tijdschriftvoorverkondiging.org. Reli-Update tekende voor de opzet van de website en actualiseert deze. Het bureau verzorgt tevens de eindredactie van het magazine Franciscanen.nl. De mei/juni-editie is hier te downloaden.